×
Li himberî êrîşên dagirkeran em hêza xwe bikin yek
admin
Li himberî êrîşên dagirkeran em hêza xwe bikin yek
Welatê me Kurdistan ji derveyî îradeya gelê me bi çar perçeyan ve hatîye perçe kirin. Eve nêzîkî sed salîye ku Tirkîye, Îran, Iraq û Sûrîye , di meseleya  Kurdistanê de hemû pirs û pirsgirêkên di navbera xwe de datînin alîyekî û bi hevdu re p...
Hejmara şirova (0)   Lê nerin (344)


Radio Ashti
admin
Radio Ashti
Sipasdarê birayê Haci KardoxiAştî û Radio Ashtî me, sipasdarê dost û hevalên ku bi sebir 4 saetan li me guhdarî kirin û em bi tenê nehiştin im. Mixabin derfet nebû ku bersîvên temama pirsan bidim. Em di têkoşîna rizgarîya neteweyî de bi hev re ...
Hejmara şirova (0)   Lê nerin (1162)


19 sal zû derbas bûn
Zinare Xamo
Sal zû derbas dibin, min hew dît salek din jî derbas bû û wa ye dîsa 9ê nîsanê hat. Erê pismamo, 19 sal di ser wefata te ra derbas bûn. Îro dîsa ez û Hêvî bûn mîvanên te. Lê vê carê em ne bi tenê bûn, Mumtaz Aydin Roza Kurdî, Erdal Kurdman, ez û Hê...
Hejmara şirova (0)   Lê nerin (980)


Xwezî gorr bihata zimên
Zinare Xamo
Xwezî gorr bihata zimên
Aslan, sal zû derbas dibin, me tew nedît 18 sal çawa derbas bû. Îro ez û Hêvî dîsa bûn mîvanê te. Li ber serê te me bi hesreteke kûr û bi xemgîniyeke mezin rojên borî yad kirin. Me bîstekê qala te kir. Hêvîyê got, qey qismet û nesîbê te ev ax, ev gor...
Hejmara şirova (0)   Lê nerin (1113)


Dewleta Tirkîyê, li sê parçeyê Kurdistanê şerekî tûnd û dagirkerane dimeşîne.
Fuad Onen
Dewleta Tirkîyê, li sê parçeyê Kurdistanê şerekî tûnd û dagirkerane dimeşîne.
Dewleta Tirkîyê, li sê parçeyê Kurdistanê şerekî tûnd û dagirkerane dimeşîne.Dewleta Tirkîyê, li sê parçeyê Kurdistanê şerekî tûnd û dagirkerane dimeşîne. Li gorî rayedarên Sîstema Serwerîya Tirk, ev şer ji bo wan mijara bekayê (mayin-nemayinê) ye. H...
Hejmara şirova (0)   Lê nerin (1415)


Me îro silavek da gorra hevalekî pir ezîz !
Zinare Xamo
  Mehmet Aslan Kaya 17 sal berê di rojeke wiha da di 51 saliya xwe da ji nişka ve, bêyî ku kesî nerehet bike, bêyî ku haya kesî pê xe wek çirayekê vemirî û çû gerdûneke din. Mirina wî ne malbata wî tenê, bi sedan, bi hezaran kesên ev kurdê...
Hejmara şirova (0)   Lê nerin (1677)


Mirinê pir zû tu ji nav me bir lê navê te nemir e
Zinare Xamo
Mirinê pir zû tu ji nav me bir lê navê te nemir e
Min got pismam sal zû dibuhirin, 16 sal derbas bûn. Hemû dost û hevalên te, zarokên te dersa matamatîkê dida wan, xortên te alîkariya wan dikirin hemû mezin bûne û di civata Swêd da hatine der û meqamên muhîm, ji bo gelê xwe xebatên pir baş dikin. &n...
Hejmara şirova (0)   Lê nerin (2833)


Xusûsîyetên Rojhilata Nêzîk
Fuad Onen
Xusûsîyetên Rojhilata Nêzîk
Di sîyeseta Kurdistanê de du problemên esasî hene. Yek jê, taleba desthilatîya navendî lawaz e, taleba jêr desthelatîye, bi tirkî ”alt îktîdar” ew taleb xurt e. Lê taleba desthelatîyên navendî lawaz e. Sedemek ji, ku sernîvîsa vê panelê j...
Hejmara şirova (0)   Lê nerin (2943)


Serxwebûna Kurdistanê
Fuad Onen
Serxwebûna Kurdistanê
Sîyeseta partî, rêxîstin,saziyên bakurê Kurdistanê dev ji hedefa serixwebûnê berda ye. Ji delva hedefênserxwebûnê, otonomî, federalî an demokrasî te parastin. Di vir de anormalîyekheye. Yanî îro ji her demê betir taleba serxwebûn û yekîtîya Kurdistan...
Hejmara şirova (0)   Lê nerin (3228)


Qirîza Dewleta Tirk
Fuad Onen
Qirîza Dewleta Tirk
Reyadarên vê dewletê, hertim dibêjin pirsgirêka me pirsgirêka hebûn û nebûna dewletê ye. Rast e. Yalçin Kuçuk dibeje ”em nekevin Musulê dê Diyarbekir ji dest me here”. Dogu Perînçek jî dibêje ”em tekevin Musulê, dê Diyarbekir ji des...
Hejmara şirova (0)   Lê nerin (3484)


Page 1 of 6First   Previous   [1]  2  3  4  5  6  Next   Last   
02

Kürdistan Cumhuriyeti’ni, birçok yönden ele almak lazım. Ben şundan hep şikayetçi olmuşumdur; yani, böyle günleri, “Yaşa! Varol! Kahraman Milletimiz! Yüce Şehitlerimiz!” olarak anılmasından rahatsız olmuşumdur. 

Bu bizim tarihimiz ve tarih bize niye gerekli; bir, tarih üzerinden bugün anlayacağız; iki, bu tarih üzerinden, yarını kuracağız. Eğer tarih buysa kendi tarihimizi de bu çerçeveden değerlendirmemiz lazım. Yani; Kürdistan Cumhuriyeti. bu günümüzü anlamak için bize ne söylüyor? Yarını kurmak için bize ne söylüyor? 

Bu çerçeveden bakıldığı zaman, Kürdistan Cumhuriyeti'nin yeterince ve doğru tartışıldığını, düşünmüyorum. Ama Kürdistan Cumhuriyeti’ne bir bağımsız devlet olarak, bakıldığı için Kürtler arasında ve devletsizliğin acısını, her Kürt yüreğinde hissettiği için, Kürdistan Cumhuriyeti, bu anlamda, dünyanın her tarafında, Kürtlerin kalbinde önemli bir yer almıştır. 

Bu kadar çok önemli yer almasının bir diğer nedeni, Kadı Muhammed'in tutumu ve asılmasıdır. Bir diğer nedeni ise; belki, en çok doğrudan dünyadaki kamplar arası savaşın, kurbanı olduğu içindir. Hem Sovyet kampı, hem ABD, İngiltere Fransa kampının doğrudan kurbanı olduğu bir cumhuriyettir, Kürdistan Cumhuriyeti. Ve başından beri, bu devletler arasında tartışılmıştır. 

Birincisi Doğu Kürdistan’da, Kürtler, zaten kendi normal, siyasal, sosyal örgütlerine, sahiptiler. 1940'lı yıllarda, aslında Kürdistan’ın bütün parçalarında, Kürtler örgütlüler. Aşiretler şeklinde örgütlüler. Aşiret, Kürt toplumunun temel örgütlenme biçimidir ve bir tür devlet yapısıdır, alt devlet yapısıdır, alt iktidardır; ama, siyasi-sosyolojik-kültürel bir organizasyondur. 

Doğu Kürdistan’da savaştan önce de Kürdistanlı aşiretler, silahlıydılar. Zaman zaman Tahran rejimi ile ilişki halinde, zaman zaman onlarla çatışarak yaşıyorlardı. 

1941'de, İran'ın kuzeyi, Sovyetler Birliği tarafından, güneyde Irak üzerinden, İngiltere tarafından, işgal edildi. Bu iki, işgal edilen bölgelerin arasında, Doğu Kürdistan'ın sınırlı bir bölümü, her iki işgalin dışında kaldı. Mahabad buranın merkezidir. Oraya gelene kadar, 1943'te Komeley Jiyanewey Kurdistan var. KOMELA JEKAF diye söyleniyor. Böyle bir örgüt kuruluyor. Bu örgüt, ilerici, sol tandanslı devrimci bir örgüt. Bağımsızlıkçı bir örgüt. Programında, birleşik bir Kürdistan'da, bağımsız bir devleti hedeflediğini söyleyen bir örgüt. İlke olarak, büyük toprak sahiplerini ve aşiret reislerini üye almama eğiliminde bir örgüt. Böyle bir ilkeye sahip bir örgüt ve kısa sürede, hem Doğu Kürdistan'da hem de Güney Kürdistan'da örgütlenen bir yapı. Güney Kürdistan'da Hem HÊVÎ örgütü var, hem de bu, JEKAF’ın orda örgütlülükleri var. Bunlar da bağımsızlıkçı örgütler.

1941'de; Sovyetler Birliği, İran'ın kuzeyini işgal ettiği zaman, Kürdistan'da KOMELA JEKAF’la ilişki kurmamıştır. Kürdistan’daki aşiret reisleri ile ilişki kurmuştur. Çünkü, Sovyetlerin temel problemi, cepheye lojistik destek yetiştirmektir, hem İngiltere'ye hem kendisine ve orada o işleri yapabilecek olan, silahlı güçlere sahip Kürt aşiretleri vardır. Sovyetlerin ilk elde muhatapları bunlar olmuştur. 

Sovyetler Birliği, İran’ı  işgal ettikten sonra, tuhaf bir şekilde, İran'da kargaşa çıkmamasını istemiştir. Dolayısıyla, gerek Kürdistan’da, gerek Azerbaycan'da, (İran Azerbaycan’ında),  rejime yönelik mücadeleden yana değildir, Sovyetler Birliği. 

Güneyde İngiltere de aynı, pozisyondadır. Zaten Irak Devleti'ni Kürt başkaldırılarına karşı korumuştur ve orada Kürt başkaldırısının lideri Mele Mustafa Barzani, savaşçıları ile daha sonra Doğu Kürdistan’a gelmiştir.

İngiltere, özellikle Kürt karşıtı bir siyasete sahiptir, o yıllarda. Sovyetler Birliği ise oradaki Kürt aşiretlerini kendi lojistik çıkarları için kullanmaya dönük bir siyasete sahiptir. Ama İran'daki rejimi korumakta kararlıdır. İran'ın birliğini bütünlüğünü savunmakta her iki devlet de kararlıdır. En çok telaşlanan, Türkiye Cumhuriyeti'dir ve işgalden hemen sonra gerek Sovyetler Birliği’yle gerek, gerek İngiltere’yle -ki o dönem-Türkiye, aslında faşist kampta yer alan bir devlettir, doğrudan olmasa da onlarla ilişkileri olan, onları destekleyen bir pozisyondadır. 

Bu durum, 43'e kadar sürer; 43 sonuna kadar. Özellikle Stalingrad’ta savaşın dengeleri değiştikten ve artık Sovyetler Birliği ve ABD ile Britanya'nın, bu savaşın galibi olacağı anlaşıldıktan sonra, devletler pozisyonlarını yeniden gözden geçirmişlerdir. Ama hiçbirinin programında, Bağımsız bir kürdistan yoktur, ne İngiltere'nin ne Sovyetler Birliği’nin. 

Sovyetler Birliği'nin, İran’daki esas muhatabı, İran devleti ve Azerileridir. Sovyet Azerbaycan’ı üzerinden de İran Azerbaycan'ında etkilidirler. 
Neden sonra,  1945'te artık, Sovyetler Birliği, Kürdistan Demokrat Partisi’nin kurulmasına önayak olmuştur. Ve KOMELA JEKAF’ın da dağıtılmasını istemiştir. Bunda da başarılı olmuştur. 

Şimdi, burada kısa bir parantez açayım. Bu, Sovyetlerin dünya ölçekli bir politikası, ABD ile cephe kurduktan sonra, ABD’yi ürkütmemek için, dünyanın hiçbir yerinde komunist bir tavır almamıştır, Sovyetler Birliği. Örneğin; 1943'te önce Kominterni feshetmiş, sonra Amerika Birleşik Devletleri Komünist Partisi'nin feshetmiş, yerine Barış Derneği kurmuştur. Azerbaycan'da TUDEH örgütünü feshetmiş, yerine; yani, Azerbaycan'da TUDEH’inin yerine Azerbaycan HALK partisini kurmuştur. Hatta Türkiye’de bile, o yıllarda Türkiye Komünist Partisi'nin feshedildiği tartışılıyor. 

Esas mesele şudur; Sovyetler Birliği, ABD ile bir ortaklık kurulmuştur, ortaklarının komünizm gibi bir korkuları vardır, Sovyetler Birliği, bu korkuları, yatıştırmaya çalışan bir siyaset izlemiş ve komunist pozisyondan çok geride bir tutum almıştır. Yani, mesela Komintern’in kapatılmasıdır, Sovyetler Birliği Ulusal Marşı’nın değiştirilmesidir, bütün bunları bir paket halinde düşündüğümüz zaman, Sovyetlerin Kürdistan'da da, Kürdistan Demokrat Partisi’nin kurulmasına önayak olmasını, anlayabiliyoruz.

Kürdistan Demokrat Partisi, bana göre, her dört parçada Kürdistani siyasette, çok büyük bir kırılma noktasıdır. Kürdistan Demokrat Partisi üzerinden, iki şeyden, vazgeçtik biz. Birincisi, Kürdistan’ın birliğinden vazgeçtik. Her parçanın, bulunduğu devlet sınırları içinde, bir çözüme ulaşabileceğini, kabul ettik. O zamana kadarki, modernite dönemindeki, tüm Kürt örgütleri, hem bağımsız bir devlet talebindedirler, hem de Kürdistan'ın birliğinden yanadırlar. Kürdistan’ın parçalanması, Kürt siyaseti içinde içselleşmememiştir. Kürtler, Kürdistan bölünmemiş gibi yaşıyorlar. Kürt siyaseti de böyle siyaset yapıyor. 

45'te, Kürdistan Demokrat Partisi'nin önce, Doğu Kürdistan'da, sonra Güney Kürdistan'da -1946'da sanıyorum- kuruldu. Partilerin kurulması ile önce, Birleşik Kürdistan hedefinden vazgeçti, sonra Bağımsız Kürdistan hedefinden vazgeçti ve 1945'ten sonra, Kürdistan'ın her dört parçasında, otonomist bir siyaset tarzı, egemen oldu. Şimdi, Sovyetler Birliği'nin, Kürdistan Cumhuriyeti konusunda çok vebali olduğu söylenir, işte bilmem bir kaç varil petrole sattığı, falan söylenir, bunlar bence, önemli değil, önemli olan burasıdır: Kürt siyasetini, egemen devlet sınırları içine yönlendirmiş ve Kürt siyasetini, Kürdistan'ın Birliği hedefinden vazgeçirmiştir. Bu siyaset, neredeyse günümüze kadar egemen olmuştur. 
Kuzey Kürdistan'da belki, 75-93 ya da 2000 arasında, 25 yıllık bir parantez var; o parantezde, Kuzey Kürdistanlı siyasal dinamikler, bu paradigmayı reddetmişlerdir; Bağımsız Birleşik Kürdistan’ı savunmuşlardır. Ama özellikle l999-2000'den sonra, Kuzey Kürdistan'da da, yeniden, egemen devlet sınırlarını esas alan siyaset tarzı egemen olmuştur; “Otonomi ya da Türkiye'yi demokratikleştirmek” Kürt siyasetinin -egemen Kürt siyasetinin- temel hedefi haline dönmüşür. Onun için, bence, Kürdistan Cumhuriyeti’ni tartışırken, en önemli konunun bu olduğunu düşünüyorum 

Posted in: Tirki

Comments

There are currently no comments, be the first to post one!

Post Comment

Name (required)

Email (required)

Website

DARBECİLİK, TC’NİN YAPISAL ÖZELLİKLERİNDEN BİRİDİR (3)
admin
DARBECİLİK, TC’NİN YAPISAL ÖZELLİKLERİNDEN BİRİDİR (3)
Komando mezaliminin esas mesajı; yani, “Burası Güney Kürdistan değil, orada bir otonomi anlaşması imzalanmış olabilir, Devletimiz güçlüdür ve en ufak bir kıpırdanmada, sizi ortadan kaldırmaya da muktedirdir.” Komando seferinin, ana mesajı...
Hejmara şirova (0)   Lê nerin (46)


Türk demokrasisi yine bizi gerdi
admin
Türk demokrasisi yine bizi gerdi
Ayrılıkçılar demokrasi karşıtı değiller. Sadece demokrasiyi sizlerden farklı anlıyorlar. Demokrasi derken (demokrasi bir devlet biçimi olduğu için) Kürdistanın devletleşmesini hedefliyorlar. Ayrılıkçılar Kürdistanda demokrasinin ulusal-demokratik dev...
Hejmara şirova (0)   Lê nerin (160)


DARBECİLİK, TC’NIN YAPISAL ÖZELLİKLERİNDEN BİRİDİR. 2
admin
DARBECİLİK, TC’NIN YAPISAL ÖZELLİKLERİNDEN BİRİDİR. 2
Türkiye Kürdistanı Demokrat Partisi’nden sonra, en önemli hamle, bence, Devrimci Doğu Kültür Ocakları’nın kurulmasıdır. Bunun önemi şudur; ilk defa sosyalist, devrimci, retorikle Kürdistanlıların ayrı örgütlenmeleri gerektiği söylenmiştir...
Hejmara şirova (0)   Lê nerin (182)


DARBECİLİK, TC’nin YAPISAL ÖZELLİKLERİNDEN BİRİDİR. 1
admin
DARBECİLİK, TC’nin YAPISAL ÖZELLİKLERİNDEN BİRİDİR. 1
“Türk Milli Kurtuluş Savaşı” olarak isimlendirilen 19-23 dönemi, esas itibariyle bir hükümet darbesidir. İstanbul Meclisine karşı, Ankara Meclisi eliyle yapılan bir hükümet darbesidir, aslında. Ortada bir ulusal kurtuluş savaşı falan da y...
Hejmara şirova (0)   Lê nerin (291)


ENFAL HALEPÇE JENOSIT 3
admin
ENFAL HALEPÇE JENOSIT 3
Dünyada en çok konuşulan iki tane jenosit var. Biri işte, İkinci Dünya Savaşı sırasında Yahudi soykırımı, bir de birinci savaşta Ermeni Soykırımı. İkisi de bu soykırımdan sonra devletleştiler. Yani 43-45 Yahudi soykırımı, 48-49 devletleştiler. 1915&#...
Hejmara şirova (0)   Lê nerin (297)


Enfal Halepçe, jenosid 2
admin
Enfal Halepçe, jenosid 2
Burası çok önemlidir; bütün dünyada, sadece İsrail'de, Kürdistanlı Yahudiler bir miting yaparak, bu Halepçe katliamını kınamışlardır, İsrail Devleti değil; İsrail'deki, Kürdistan'dan gelen Yahudiler, dünyanın bütün insan hakları örgütleri...
Hejmara şirova (0)   Lê nerin (316)


Enfal Halepçe jenosid 1
admin
Enfal Halepçe jenosid 1
Halepçe bu enfal sürecinde ve Kürdistanda zamana yayılmış jenosit sürecinde en kanlı duraklardan biridir. Bir gecede 5000-6000 rakamları değişebiliyor, kürt öldürülmüştür. Literatürde intikam jenosidi diye bir kavram var. Belki Halepçe için bunu kull...
Hejmara şirova (0)   Lê nerin (247)


Kürdistan Cumhurıyeti 4
admin
Kürdistan Cumhurıyeti 4
Gerek Qazî Muhammed’in Doğu Kürdistan Cumhuriyeti'nin programı, gerek Mele Mustafa Barzani'nin, Güney Kürdistan'daki siyasal programına baktığımız zaman, aşağı yukarı birbirine benzeyen programlardır. Öncüleri, Kürdistan D...
Hejmara şirova (0)   Lê nerin (475)


KÜRDISTAN CUMHURIYETI 3
admin
KÜRDISTAN CUMHURIYETI 3
Qazî Muhammed, o engin birikimiyle, hadi güzelliğiyle diyeyim, bütün bu çelişkileri yönetebilen biridir, son derece ılımlı bir politikacıdır. Evet yargıçtır, hâkimdir yani, böyle biridir. Şimdi; onu, bize daha yakından tanıtan iki şey var. Bir, Mahab...
Hejmara şirova (0)   Lê nerin (300)


KÜRDISTAN CUMHURIYETI 2
admin
KÜRDISTAN CUMHURIYETI 2
İngiltere başından beri onun için karşı; -iki nedenle karşı- bir, zaten Irak deneyimleri var, Irak'ta İngiliz iktidarını, 1920'lerden beri esas tehldit eden Kürdistanlılar, Şêx Mahmûdê Hefid’den bu yana, sonrasında Mele Mustafa Barzani....
Hejmara şirova (0)   Lê nerin (359)


Page 1 of 17First   Previous   [1]  2  3  4  5  6  7  8  9  10  Next   Last